વાત્સલ્યમ સમાચાર
એકતા નગર
અનીશ ખાન બલુચી
*સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી ખાતે આયોજીત કોમ્યુનિટી રેડિયો જાગૃતિ સેમિનાર અવેરનેસ સેમિનારમાં પ્રસાર-પ્રસારમાં રહેલી શક્તિ અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી*
———-
એકતા નગર, ગુજરાત :- માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલય, વિશ્વાસ જ્ઞાન પ્રબોધિની અને રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના સહયોગથી, એકતાનગર ખાતે બે દિવસીય કોમ્યુનિટી રેડિયો જાગૃતિ સેમિનારનું આયોજન કર્યું હતું. આ કાર્યક્રમનું આયોજન ગુજરાતના એકતા નગરમાં સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી ખાતે કરવામાં આવ્યું, જેનો ઉદ્દેશ્ય કોમ્યુનિટી રેડિયો નીતિ માર્ગદર્શિકાઓની જાગરૂકતાને પ્રોત્સાહન આપવાનો અને સ્થાનિક સમુદાયોને સશક્ત બનાવવા માટે કોમ્યુનિટી રેડિયો સ્ટેશનોની સક્ષમતાની શોધ કરવાનો છે.
કોમ્યુનિટી રેડિયો સ્ટેશન એ લો પાવરનું એફએમ સ્ટેશન છે, જેનો કવરેજ વિસ્તાર લગભગ 10-15 કિમી છે. લગભગ 35-40 NGO, કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓએ બે દિવસની વર્કશોપમાં ભાગ લીધો હતો. માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલયના અધિક સચિવ સુશ્રી નીરજા શેખરે સેમીનારમાં સંબોધન કરતા જણાવ્યું હતું કે “કોમ્યુનિટી રેડિયો સ્ટેશનો સ્થાનિક સમુદાયમાં જાગૃતિ લાવવા અને વંચિત સમુદાયના સશક્તિકરણ માટે, ખાસ કરીને એવા વિસ્તારોમાં જ્યાં લોકો પાસે અન્ય સંચાર સાધનોનું માધ્યમ ખૂબ જ ઓછું છે, તેમના માટે ખૂબ જ શક્તિશાળી સાધન છે.” તેમણે જણાવ્યું કે આ સ્ટેશનો સમાજમાં સામાજિક અને આર્થિક વિભાજનના અંતરને પણ ઘટાડી રહ્યા છે.
રાજસ્થાન, ગોવા, મધ્યપ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત સહિત પાંચ રાજ્યોમાંથી લોકોએ ભાગ લીધો હતો. ભાગ લેનાર તમામ લાભાર્થીઓ ચર્ચા સત્રોમાં જાડાયા હતા. આ દરમિયાન તેમણે પોતાના વિચારો રજૂ કર્યા અને કોમ્યુનિટી રેડિયોની ઉપયોગીતા અંગે ચર્ચા કરી. કોમ્યુનિટી રેડિયો સ્ટેશનો માટે વિગતવાર માર્ગદર્શિકા અને પાત્રતાના ધોરણો સમજાવવામાં આવ્યા હતા, અને ઑનલાઇન અરજી ફોર્મ ભરવા માટે વિગતવાર માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું હતું. રેડિયો યુનિટીની મુલાકાત દરમિયાન સહભાગીઓને કોમ્યુનિટી રેડિયો સ્ટેશન કાર્યરત કરવા માટે વિવિધ સાધનો કેવી રીતે ચલાવવા, પ્રોગ્રામ કેવી રીતે બનાવવો અને સ્થાનિક સમુદાયને તેમની રુચિના કાર્યક્રમો બનાવવામાં કેવી રીતે જોડવા તે વિશે માહિતી આપવામાં આવી હતી.
કાર્યક્રમમાં માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલયના મદદનીશ પ્રોજેક્ટ નિયામક શ્રી અમિત દ્વિવેદી અને SOUADTGAના અધિક કલેક્ટર શ્રી ગોપાલ બામણિયા પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
આ પ્રસંગે માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલયના CRSના અધિક નિયામક શ્રી ગૌરીશંકર કેસરવાણીએ જણાવ્યું કે હાલમાં દેશમાં 465 કોમ્યુનિટી રેડિયો કાર્યરત છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય દેશના દરેક જિલ્લામાં ઓછામાં ઓછું એક કોમ્યુનિટી રેડિયો સ્ટેશન બનાવવાનો છે. તેમના પ્રેઝન્ટેશનમાં, શ્રી કેસરવાણીએ સમજાવ્યું કે બિઝનેસ કરવાની સરળતાના ભાગ રૂપે સમગ્ર એપ્લિકેશન પ્રક્રિયાને ઓનલાઈન અને સરળ બનાવવામાં આવી છે, જે ખૂબ જ યુઝર ફ્રેન્ડલી પણ બનાવવામાં આવી છે. આને કારણે લાઇસન્સિંગના સમયમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે.
તેમના સંબોધન દરમિયાન શ્રી ગોપાલ બામણિયાએ સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી ખાતે રેડિયો યુનિટી 90 એફએમની નોંધપાત્ર અસર અંગે વાત કરતા જણાવ્યું કે, રેડિયો યુનિટી સ્થાનિક વસ્તી અને મુલાકાતીઓ બંને માટે મનોરંજક બન્યો છે. આ અનોખું રેડિયો સ્ટેશન વૈશ્વિક વિસંગતતા તરીકે ઊભું છે, જ્યાં રેડિયો જોકી પણ સંસ્કૃતમાં વાતચીત કરે છે – જેનો ઉલ્લેખ માનનીય વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા તેમના ‘મન કી બાત’ કાર્યક્રમમાં પણ કરવામાં આવ્યો હતો.
સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી ખાતેની કોમ્યુનિટી રેડિયો જાગૃતિ સેમિનારમાં કોમ્યુનિટી રેડિયોમાં રસ ધરાવતા લોકો, નિષ્ણાતો અને સરકારી અધિકારીઓને સામુદાયિક પ્રસારણની દુનિયાને જોવા માટે એક પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડ્યું હતું. તે સ્થાનિક સમુદાયોને સશક્ત કરતી વખતે માહિતી અને મનોરંજનના પ્રસારણમાં સામુદાયિક રેડિયો સ્ટેશનોની સક્ષમતા દર્શાવે છે.
