Manipur : સુપ્રીમ કોર્ટે મણિપુર હિંસામાં માર્યા ગયેલા લોકોના દફન અને અગ્નિસંસ્કાર સુનિશ્ચિત કરવા માટે નિર્દેશ જારી કર્યા
પીટીઆઈ, નવી દિલ્હી. સુપ્રીમ કોર્ટે મંગળવારે મણિપુર હિંસામાં માર્યા ગયેલા લોકોના દફન અને અગ્નિસંસ્કાર સુનિશ્ચિત કરવા માટે નિર્દેશ જારી કર્યા છે. પેનલ દ્વારા સબમિટ કરવામાં આવેલા અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે 175 મૃતદેહોમાંથી 169ની ઓળખ કરવામાં આવી છે, જ્યારે છની ઓળખ થવાની બાકી છે.
ન્યાયમૂર્તિ (નિવૃત્ત) ગીતા મિત્તલની અધ્યક્ષતાવાળી સમિતિમાં ન્યાયમૂર્તિઓ (નિવૃત્ત) શાલિની પી જોશી અને આશા મેનનનો પણ સમાવેશ થાય છે.
મુખ્ય ન્યાયાધીશ ડીવાય ચંદ્રચુડની આગેવાની હેઠળની બેંચે જણાવ્યું હતું કે સર્વોચ્ચ અદાલત દ્વારા નિયુક્ત નિવૃત્ત ન્યાયમૂર્તિ ગીતા મિત્તલની અધ્યક્ષતાવાળી પૂર્વ હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશોની સર્વ-મહિલા સમિતિ દ્વારા દાખલ કરાયેલ અહેવાલમાં શબઘરમાં પડેલા મૃતદેહોની સ્થિતિનો સંકેત આપવામાં આવ્યો છે.
બેન્ચમાં જસ્ટિસ જે.બી.પારડીવાલા અને જસ્ટિસ મનોજ મિશ્રા પણ સામેલ હતા. તેમણે કહ્યું કે અહેવાલો દર્શાવે છે કે 175 મૃતદેહોમાંથી 169ની ઓળખ થઈ ગઈ છે, જ્યારે છની ઓળખ થવાની બાકી છે.
રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે 169 મૃતદેહોની ઓળખ કરવામાં આવી છે, તેમાંથી 81 પર તેમના સંબંધીઓ દ્વારા દાવો કરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે 88ના પરિવારમાંથી કોઈ આવ્યું નથી. બેન્ચે કહ્યું કે રાજ્ય સરકારે નવ સ્થળોની ઓળખ કરી છે જ્યાં દફનવિધિ અથવા અગ્નિસંસ્કાર થઈ શકે છે. અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, “મે 2023માં મણિપુર રાજ્ય હિંસાનો ભોગ બન્યું હતું તે હકીકતને ધ્યાનમાં રાખીને, જે મૃતદેહોની ઓળખ કરવામાં આવી નથી અથવા તેનો દાવો કરવામાં આવ્યો નથી તેમને લાંબા સમય સુધી શબગૃહમાં રાખવા યોગ્ય છે કે નહીં.”
મંગળવારે સુનાવણી દરમિયાન, બેન્ચે નિર્દેશ આપ્યો કે પરિવારના સભ્યો દ્વારા ઓળખવામાં આવેલા અને દાવો કરાયેલા મૃતદેહોના અગ્નિસંસ્કાર કોઈપણ અન્ય પક્ષના અવરોધ વિના કોઈપણ જગ્યાએ કરી શકાય છે.
કોર્ટે કહ્યું કે જે લોકોના મૃતદેહોની ઓળખ કરવામાં આવી છે તેમના સંબંધીઓને અગ્નિસંસ્કારના સ્થળો વિશે જાણ કરવામાં આવશે. ખંડપીઠે કહ્યું કે આ પ્રક્રિયા 4 ડિસેમ્બર અથવા તે પહેલા પૂર્ણ થવી જોઈએ. સંબંધીઓને સૂચના આપવામાં આવી છે કે તેઓ નવ નિર્ધારિત સ્મશાન સ્થળોમાંથી કોઈપણ એક પર એક સપ્તાહની અંદર ધાર્મિક વિધિઓ સાથે અંતિમ સંસ્કાર કરવા દે.
તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે કલેક્ટર અને પોલીસ સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ (SP) કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા અને દફન કે અગ્નિસંસ્કાર સુવ્યવસ્થિત રીતે થાય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ યોગ્ય પગલાં લેવા માટે સ્વતંત્ર હશે. “જો પોસ્ટમોર્ટમ સમયે ડીએનએ સેમ્પલ લેવામાં આવ્યા ન હોય, તો રાજ્ય એ સુનિશ્ચિત કરશે કે આવા નમૂનાઓ દફન / અગ્નિસંસ્કારની પ્રક્રિયા પહેલા લેવામાં આવે,” સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું.
મે મહિનામાં હાઈકોર્ટના આદેશ બાદ મણિપુરમાં અરાજકતા અને અનિયંત્રિત હિંસા ફાટી નીકળી હતી, જ્યારે રાજ્ય સરકારને બિન-આદિવાસી મીતેઈ સમુદાયને અનુસૂચિત જનજાતિની યાદીમાં સામેલ કરવા અંગે વિચારણા કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.
બહુમતી મેઇતેઇ સમુદાય માટે ST દરજ્જાની માંગના વિરોધમાં પહાડી જિલ્લાઓમાં ‘આદિવાસી એકતા માર્ચ’ યોજવામાં આવી ત્યારે 3 મેના રોજ રાજ્યમાં પ્રથમ વખત જાતિ હિંસા ફાટી નીકળી ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં 170 થી વધુ લોકો માર્યા ગયા છે અને કેટલાય લોકો ઘાયલ થયા છે.
