કેટલીક જગ્યાએ હવામાન અપ્રમાણિક બની રહ્યું છે, તો કેટલીક જગ્યાએ તાપમાન છેતરપિંડી કરી રહ્યું છે… શા માટે વૈજ્ઞાનિકો વિશ્વ વિશે આ ચેતવણીઓ આપી રહ્યા છે?
પેરિસ. હવામાનમાં વધારા સાથે દેશ અને દુનિયામાંથી ભારે તોફાન સંબંધિત સમાચારો આવી રહ્યા છે. હવામાન ગરમ બનતાની સાથે જ અનેક દેશોમાંથી વાવાઝોડાના સમાચાર આવી રહ્યા છે. યુનાઈટેડ આરબ અમીરાત અને બ્રાઝિલમાં મુશળધાર વરસાદ અને ભારે પૂર સહિત અત્યાર સુધી નોંધપાત્ર હવામાન ઘટનાઓ બની છે.
સમગ્ર એશિયામાં, આત્યંતિક ગરમીને કારણે થાઈલેન્ડ, ઈન્ડોનેશિયા, મલેશિયા, માલદીવ અને મ્યાનમારમાં મૃત્યુ અને રેકોર્ડબ્રેક તાપમાનમાં પરિણમ્યું છે, એમ એક અહેવાલમાં જણાવાયું છે. ઘણા આફ્રિકન દેશો પણ ગંભીર તાપમાનનો સામનો કરી રહ્યા છે. માલીના હેરેરા શહેરમાં તાપમાન 47.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ પર પહોંચી ગયું છે.
દક્ષિણ બ્રાઝિલમાં ભારે વરસાદ બાદ આવેલા પૂરને કારણે ભારે તબાહી સર્જાઈ છે. પૂરની વચ્ચે, વીજળી અને ભારે પવનને કારણે દેશના અસરગ્રસ્ત ભાગોમાં વરસાદ ફરી પાછો ફર્યો છે, જેણે પહેલાથી જ ગંભીર પરિસ્થિતિને વધુ ખરાબ કરી છે. આ દુર્ઘટનામાં ઓછામાં ઓછા 100 લોકોના જીવ ગયા છે. 163,000 થી વધુ લોકો આશ્રય માંગે છે, 130 વ્યક્તિઓ ગુમ છે, અને 230,000 થી વધુ લોકો વિસ્થાપિત છે.
સંયુક્ત આરબ અમીરાતમાં 75 વર્ષ બાદ ભારે વરસાદે તબાહી મચાવી છે. જેના કારણે મુખ્ય હાઈવે પર પૂર જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે અને દુબઈમાં કાર ફસાઈ ગઈ છે. દુબઈમાં ભારે વરસાદને કારણે રસ્તાઓ મોટા પ્રમાણમાં પાણી ભરાઈ ગયા છે અને દુબઈ ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર ફ્લાઈટ્સ ખોરવાઈ ગઈ છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરી માટે વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત કેન્દ્ર છે. વધુમાં, તે જ સમયે ઓમાનમાં ભારે પૂરને કારણે 18 લોકોના મોત થયા હતા.
આવી સ્થિતિમાં, વિશ્વના પર્યાવરણ નિષ્ણાતોએ મૂલ્યાંકન કર્યું છે કે જો પૃથ્વીનું સરેરાશ તાપમાન વધે તો શું ફરક પડશે? આ માટે તેમણે ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ પહેલાના તાપમાનને માપદંડ માની છે. બ્રિટનની યુનિવર્સિટી ઓફ એક્સેટરના પ્રોફેસર પીટર કોક્સે જણાવ્યું હતું કે, “તાપમાન વધવાની અસર ત્યારે જ દેખાશે જ્યારે તે વધીને 1.5 ડિગ્રી થશે. જો કે તેની અસર શરૂ થઈ ગઈ છે.”
તે જ સમયે, ફ્રાન્સની આઈડીડીઆરઆઈ પોલિસી રિસર્ચ ઈન્સ્ટિટ્યૂટના ડો. હેનરી વેઈઝમેને કહ્યું છે કે 1 ડિગ્રી સેલ્સિયસના દસમા ભાગના વધારા સાથે પણ તેની અસર સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે. વિશ્વમાં હીટવેવ અને તોફાનોની સંખ્યા અને તીવ્રતા વધશે.
જાણો શું કહે છે વિશ્વના હવામાનશાસ્ત્રીઓ?
1.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ – વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે સમગ્ર વિશ્વમાં હીટવેવ્સ અને તોફાનોની તીવ્રતા અને સંખ્યામાં વધારો થશે. કોરલ રીફ્સ અદૃશ્ય થઈ જશે. ગ્લેશિયર્સ અને આવા ઠંડા સ્થાનો જ્યાં આખું વર્ષ બરફ જામી જાય છે તે પીગળવાનું શરૂ કરશે.
2 °C – વિશ્વમાં હીટ વેવ વિસ્તારોમાં ઝડપથી વધારો થશે. જે વિસ્તારોમાં ગરમીના મોજા પહેલાથી જ આવી રહ્યા છે, તે 200 ગણા સુધી વધશે. પૂરને કારણે થયેલું નુકસાન બમણું થશે.
2.7 ડિગ્રી સેલ્સિયસ – વિશ્વના 200 કરોડ લોકોએ તેમના ઘર છોડવા પડશે. ઘણા વિસ્તારો નિર્જન બની જશે. કેટલાક વિસ્તારોમાં વસ્તી બોજ બની જશે.
3 ડિગ્રી સેલ્સિયસ – ચીનનું શાંઘાઈ, બ્રાઝિલનું રિયો ડી જાનેરો, અમેરિકાનું મિયામી અને નેધરલેન્ડનું હેગ જેવા ઘણા મોટા શહેરો દરિયામાં ડૂબી જશે. લોકોને નવી જગ્યાએ સ્થાયી થવું પડશે.
3 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ – વિશ્વમાં શરણાર્થીઓ સમસ્યા બની જશે. ખોરાક અને પાણીની અછત રહેશે. ભાવ આસમાને પહોંચવા લાગશે. માર્ચ 2024માં સૌથી વધુ કાર્બન ઉત્સર્જનનો રેકોર્ડ આ વર્ષે માર્ચમાં પૃથ્વી પર સૌથી વધુ કાર્બન ઉત્સર્જનનો રેકોર્ડ બન્યો હતો. પૃથ્વી પર એક મહિનામાં 4.7 પીપીએમ કાર્બન ઉત્સર્જન થયું.
